Technologie tworzące rynek pracy przyszłości

Świat rozwija się coraz szybciej. Przemiany technologiczne i społeczne mają wpływ nie tylko na to, jak żyjemy i odpoczywamy, ale przede wszystkim na to, jak pracujemy i czym się zajmujemy. Z roku na rok wiele zawodów bezpowrotnie zanika, a w ich miejsce pojawiają się nowe, których istnienia jeszcze niedawno nawet nie mogliśmy sobie wyobrazić. Obecnie coraz trudniej spotkać ludwisarza[1] czy zecera[2], jednak liczba operatorów dronów[3] czy też drukarzy 3D[4] rośnie z każdym rokiem.

W Enky Consulting jesteśmy zawsze na bieżąco z przemianami gospodarczymi i technologicznymi. A ponieważ od niedawna współpracujemy również z instytucjami edukacyjnymi i uczelniami wyższymi, temat kształcenia nowych kadr pracowniczych zaczął wykraczać poza obszar beletrystycznej futurologii w stylu Lema i Asimova, stając się realnym dylematem stojącym przed naszymi klientami.

W odpowiedzi na problem nadchodzących zmian na rynku pracy postanowiliśmy przyjrzeć się dominującym nurtom. Chcemy wskazać obszary, które w naszej opinii, dzięki nowym technologiom mogą być przyszłością rynku pracy, wraz z umiejętnościami, które trzeba będzie posiadać, aby skutecznie się w nich rozwijać.

Przede wszystkim postanowiliśmy skupić się na stosunkowo krótkiej, bo około 10-letniej perspektywie. Dużym wsparciem okazał się raport amerykańskiej firmy informatycznej [5], według którego kluczowy wpływ na rynek pracy w tej perspektywie czasowej będą mieć automatyzacja i sztuczna inteligencja. W związku z coraz szerszą gamą powtarzalnych zadań, które będą mogły być wykonywane przez maszyny, ludzka praca będzie związana z ich wspieraniem oraz konserwacją, a także projektowaniem lub nadzorem procesów produkcyjnych czy przetwórczych.

Autorzy raportu wskazują, że dzięki odciążeniu nas przez roboty, znacznie ważniejsza stanie się kreatywność w rozwiązywaniu problemów oraz szeroko pojęta “ciekawość świata”. Szczególnie, że technologia nie tylko rozwiązuje problemy, ale również tworzy kolejne, których często nie dało się wcześniej przewidzieć. Pracownicy będą tym samym zmuszeni nie tylko do ciągłego rozwiązywania zaskakujących komplikacji, ale także do szukania nowych metod zastosowania nowych technologii i ich monetyzacji.

W Polsce automatyzacją zagrożonych jest około 40% wszystkich miejsc pracy, a we wszystkich krajach należących do OECD (Organizacja Współpracy i Rozwoju) jest to nawet ok. 57%, jak podaje raport „Aktywni+” stworzony przez Gumtree[6]. Z kolei badacze z Uniwersytetu w Oxfordzie opracowali szacunki pozwalające przeanalizować zawody, które są najbardziej podatne na [7].

Ryzyko automatyzacji poszczególnych zawodów

Najbardziej zagrożone są więc przede wszystkim zawody związane z logistyką i transportem, pracą biurową i urzędniczą, sprzedażą i handlem, a także przemysłem i przetwórstwem. Co więc może pojawić się w ich miejsce?

Logistyka i transport

Według raportu PwC[8] największy wpływ na branżę logistyczną będą miały technologie Internet Of Things, standaryzacja systemów IT, big data, technologie chmurowe, blockchain, robotyzacja, autonomiczne samochody, drony i druk 3D. W dużej mierze wskazane zakresy będą wspomagać firmy w obszarze łańcucha dostaw, wsparcia klienta, a także koordynować współpracę horyzontalnie i wertykalnie między działami i przedsiębiorstwami na rynku.

Przyszłość logistyki

Praca biurowa

Jak wskazywaliśmy w raporcie na temat pracy zdalnej[9], a z czym zgadza się również Forbes w swojej analizie, konieczność pracy z biura[10], szczególnie w erze post-COVIDowskiego świata, będzie konsekwentnie zanikać. Oczywiście, trudno będzie ją wyeliminować w pełni, jednak już teraz pojawiają się coraz to nowsze narzędzia pozwalające na zarządzanie biurem w przestrzeni wirtualnej. Digitalizacja komunikacji i dokumentów postępuje, czego przykładem są firmy zajmujące się wdrażaniem elektronicznego obiegu dokumentów czy systemów do rozpoznawania danych z faktur, przechowywania ich w archiwach online, a także inteligentnego i maksymalnie zautomatyzowanego zarządzania finansami. Przykładem może być m.in. zaprzyjaźniony z nami warszawski start-up Scanye dostarczający rozwiązania dla biur rachunkowych[11].

Biura przyszłości będą zarządzane przez menadżerów umiejących zarządzać odpowiednimi technologiami, zamiast delegować proste czynności na nisko wykwalifikowaną kadrę. Niezbędny będzie przede wszystkim zmysł innowacyjności, wiedza na temat istniejących rynkowych rozwiązań i infrastruktury IT.

Przemysł i przetwórstwo

Do 2030 robotyzacja zlikwiduje około 20 milionów miejsc pracy w sektorze przemysłowym na całym świecie[12]. To około 8,5% wszystkich miejsc pracy w tym sektorze. W konsekwencji spadnie zapotrzebowanie na nisko wykwalifikowanych pracowników produkcyjnych, jednak wzrośnie priorytet umiejętności związanych z rozwiązywaniem złożonych problemów, krytycznym myśleniem, podejmowaniem decyzji oraz analizą i oceną systemów. Analitycy na przykładzie transformacji miejsca pracy z mechanika maszynowego na inżyniera elektroniki wskazują, że istnieje nawet 20% luka w umiejętnościach, która będzie musiała być uzupełniona:

Luka umiejętności

Istotną rolę w sektorze odegra również dynamicznie rozwijająca się technologia Internet of Things i 5G[13]. Już teraz coraz popularniejsze są usługi polegające na optymalizacji efektywności procesów w celu m.in. ograniczania strat w procesach produkcji i logistyki wewnętrznej. Również polskie firmy coraz chętniej dostarczają tego typu rozwiązania, czego przykładem są firmy wykorzystujące IoT do lokalizacji towaru i wózków widłowych w magazynach. Rosnąca popularność tej technologii z pewnością zwiększy zapotrzebowanie na specjalistów z zakresu analizy danych i ekspertów od IoT.

Badacze z Cisco zgodnie wskazują, że w związku z rozwojem technologii zrobotyzowane fabryki obsługiwać będzie kadra złożona z pracowników o rozwiniętych umiejętnościach technicznych, jednak największe braki w firmach produkcyjnych pojawią się na stanowiskach, w których wymagana jest umiejętność negocjacji, perswazji, zarządzania oraz zorientowanie na obsługę klienta[14].

Luka zdolności pracowników rozpoczynających pracę

Inne rynki

Oprócz tego z pewnością warto śledzić rozwój takich branż jak usługi z wykorzystaniem bezzałogowych statków powietrznych, drukarek 3D, blockchain czy wirtualnej rzeczywistości. Intensywnie rozwijają się także branże elektromobilności oraz zastosowań nowych technologii w rolnictwie. Każdy z tych tematów niesie ze sobą niezwykłe przemiany na rynku pracy.

Jako Enky Consulting już teraz realizujemy projekty w wielu z poniżej wymienionych obszarów, dlatego też zachęcamy do rozwijania kompetencji zarówno studentów, jak i kadrę dydaktyczną polskich uczelni. Warto pamiętać, że w związku z naszym doświadczeniem jesteśmy w stanie służyć konsultacją w tym zakresie, dlatego tym bardziej zachęcamy do kontaktu nie tylko administracje placówek edukacyjnych, ale również przedstawicieli organizacji studenckich.

Technologie zmieniające rynek pracy

Oczywiście nie tylko innowacje i nowa technologia wpływają przełomowo na dzieje ludzkości. W ciągu kolejnej dekady świat będzie mierzył się z wyzwaniami takimi jak przemiany polityczne, makroekonomiczne, społeczne, kulturalne i biznesowe. Starzejące się społeczeństwa, migracje, eksploracja kosmosu, ryzyko związane z cyberbezpieczeństwem, odkrywanie wirtualnej rzeczywistości, rozwój biotechnologii czy komputerów kwantowych mogą w kolejnych latach zmienić życie jakie znamy. Wiele z nich jednak wykracza poza założony 10-letni horyzont. Dlatego też, żeby zachować maksymalnie zwięzły charakter powyższego artykułu, postanowiliśmy skupić się przede wszystkim na zawodach związanych z rozwojem technologicznym.

Mamy nadzieję, że powyższy artykuł będzie przydatny zarówno dla młodego czytelnika przy wyborze ścieżki edukacyjnej, jak również dla przedstawicieli uczelni wyższych przy tworzeniu swojej oferty edukacyjnej. Zdajemy sobie sprawę, że chcąc zachować kompaktowość przekazywanych wniosków, nie daliśmy rady pogłębić każdego z poruszonych tematów. Zainteresowanym polecamy zapoznanie się przede wszystkim z raportami i opracowaniami naukowymi:

  • Carl Benedikt Frey and Michael A. Osborne: The Future Of Employment – How Susceptible Are Jobs To Computerisation?
  • Gumtree: Aktywni+ Przyszłość rynku pracy
  • Oxford Economics, CISCO: The A.I. Paradox – How Robots Will Make Work More Human
  • Oxford Economics: How Robots Change The World – What Automation Really Means For Jobs And Productivity
  • PwC: Shifting patterns – The future of the logistics industry
  • PwC: Workforce of the future – The competing forces shaping 2030

Źródła:

[1] rzemieślnik odlewający z brązu, miedzi, mosiądzu lub spiżu dzwony, lufy do dział, posągi, świeczniki i przedmioty codziennego użytku.

[2] Zecer (inaczej składacz, niem. Setzer, od setzen: posadzić, usadowić, składać, stawiać) – wysoko kwalifikowany pracownik zecerni wykonujący skład ręczny lub maszynowy na potrzeby druku typograficznego.

[3] Statystyki UAVO 2013 – 2017, Urząd Lotnictwa Cywilnego, 2018

http://www.swiatdronow.pl/statystyki-uavo-2013-2017

[4] 3D printing market size worldwide from 2013 to 2021, Statista 2020
https://www.statista.com/statistics/796237/worldwide-forecast-growth-3d-printing-market/

[5] 21 Jobs Of The Future – A Guide To Getting – And Staying – Employed Over The Next 10 Years, Cognizant, 2017
www.cognizant.com/whitepapers/21-jobs-of-the-future-a-guide-to-getting-and-staying-employed-over-the-next-10-years-codex3049.pdf

[6] Aktywni+ Przyszłość rynku pracy, Gumtree 2017 https://kometa.edu.pl/uploads/publication/807/76d6_A_DELabUW_raport_Aktywni.pdf?v2.8

[7] The Future of Employment, Carl Benedikt Frey & Michael Osborne, University of Oxford, 2013 https://www.oxfordmartin.ox.ac.uk/downloads/academic/future-of-employment.pdf

[8] Shifting patterns – The future of the logistics industry, PwC’s future in sight series, PwC, 2016
https://www.pwc.com/sg/en/publications/assets/future-of-the-logistics-industry.pdf

[9] Zarządzanie Projektami w Czasach Pandemii – czyli jak efektywnie realizować projekty pracując zdalnie, Enky Consulting, 2020
https://enkyconsulting.com/raport/

[10] 3 Ways Covid-19 Will Permanently Change The Future Of Work, Forbes, 2020 https://www.forbes.com/sites/falonfatemi/2020/06/03/3-ways-covid-19-will-permanently-change-the-future-of-work/#13bf757a65b1

[11] Scanye, 2020
https://scanye.pl/

[12] How Robots Change The World – What Automation Really Means For Jobs And Productivity, Oxford Economics, 2019
https://cdn2.hubspot.net/hubfs/2240363/Report%20-%20How%20Robots%20Change%20the%20World.pdf

[13] IoT in Manufacturing Market Size By Platform, Global Market Insights, 2016
https://www.gminsights.com/industry-analysis/iot-in-manufacturing-market

[14] The A.I. Paradox – How Robots Will Make Work More Human, Oxford Economics & CISCO, 2017
https://www.cisco.com/c/dam/assets/csr/pdf/The-AI-Paradox-How-Robots-Will-Make-Work-More-Human.pdf