Definicja innowacji, czyli kilka słów o teorii

W naszym pierwszym wpisie podkreślaliśmy, jak ważne jest zrozumienie założeń oraz podstaw innowacji, aby móc z nią pracować, rozwijać i wdrażać. I choć na potrzeby wstępu podzieliliśmy się naszą definicją innowacji, to czujemy, że to za mało. Krótka, kilku zdaniowa definicja nie pokaże złożoności zagadnienia, a bez tego trudno nam będziesz pójść dalej. Dlatego tym wpisem, raz a porządnie, chcemy innowację pokazać w ujęciu teoretycznym.

Początki innowacji

Innowacja w ujęciu ekonomicznym po raz pierwszy została opisana przez J.A. Schumpetera już̇ w pierwszej połowie XX wieku (1911r.). Ten austriacki ekonomista wskazał, że aby utrzymać wysoką pozycję konkurencyjną na rynku, przedsiębiorstwa muszą wykazywać́ się̨ innowacyjnością. Zdefiniował on pięć przypadków zmian w organizacjach, które mogą być uznane za innowacje, takich jak np. wprowadzenie nowego produktu na rynek lub wprowadzenie nowej metody produkcji.

Schumpeter w swoich rozważaniach skupił się na przemyśle, szczególnie na procesach produkcyjnych. Jego teoria dotyczyła gospodarki kapitalistycznej, w której dużą̨ rolę odgrywały czynniki produkcji – ziemia, praca i kapitał. Wyjaśniał naturę zmian i rozwoju gospodarczego poprzez proces tzw. twórczej destrukcji. Dążenie do innowacyjności jest naturalne wśród konkurujących ze sobą przedsiębiorstw, które porzucają stare produkty i struktury na rzecz tych coraz bardziej efektywnych i lepszych. W wyniku takiej destrukcji przestarzałe rozwiązania zostają usunięte z rynku.

Austriacki ekonomista rozumiał innowacje jedynie jako zastosowanie pewnego rozwiązania po raz pierwszy. Nie utożsamiał jej z procesem rozpowszechniania, który określał imitacją. Zwracał szczególną uwagę na wartość dodaną z wdrażania innowacyjnych rozwiązań, ich komercyjne i praktyczne zastosowanie. Uważał, że pewna liczba zmian nie może zostać określona innowacją, gdyż nigdy nie zostaje wdrożona do produkcji na dużą skalę.

Zmiany na przestrzeni lat

W ciągu następnych 100 lat coraz większego znaczenia nabierały takie czynniki jak wiedza i informacja, szybki postęp technologiczny, oraz zmniejszające się znaczenie przemysłu na rzecz usług. To właśnie głównie te czynniki spowodowały powstanie nowych koncepcji innowacji i duży wzrost zainteresowania problematyką innowacyjną. Ekonomiści tacy jak Peter Drucker czy Michael Porter wprowadzili tzw. szeroką interpretację, rozszerzyli znacznie zakres przedmiotowy i wyszli poza sferę techniczną / produkcyjną.

Określali oni innowację jako każdą zmianę w przedsiębiorstwie wykorzystującą dostępną w gospodarce wiedzę, także powtórne wykorzystanie wyrobów, metod produkcji czy organizacji. Ważnym punktem jest eksploatacja nowych pomysłów nie tylko w sferze gospodarczej czy technicznej, ale także np. społecznej, edukacyjnej.

W takim razie czym jest innowacja?

Według nas najlepszą definicją jest oficjalne stanowisko OECD oraz Eurostatu wskazana w podręczniku Oslo Manual. Podręcznik już sam w sobie jest niewyczerpanym źródłem informacji o innowacjach, bo gdybyśmy mieli określić go jednym zdaniem, to jest to międzynarodowy podręcznik metodologiczny z dziedziny badań statystycznych innowacji. Międzynarodowe instytucje określają innowacje jako:

  • Wdrożenie nowego lub znacząco ulepszonego produktu i usługi.
  • Wdrożenie nowego lub znacząco ulepszonego procesu.
  • Wprowadzenie nowego rodzaju marketingu lub organizacji praktyk biznesowych.
  • Wprowadzenie nowej organizacji pracy i stosunków ze otoczeniem zewnętrznym.

Powyższe ujęcie teoretyczne ma na celu ułatwienie zrozumienia innowacji. Często spotykamy się z podejściem, gdzie teoria jest spychana na drugi plan lub w ogóle nie jest brana pod uwagę. Oczywiście, same definicje i książki nie rozwiążą problemu biznesowego. Jednak one w połączeniu z doświadczeniem są ogromną przewagą w stosunku do ludzi, którzy opierają się tylko i wyłącznie na praktyce. Teoria jest idealnym dopełnieniem praktyki.